Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, PwC Türkiye iş birliğiyle hazırlanan "İhracatta Rekabetçiliğin Geliştirilmesi" raporunu kamuoyuna açıkladı. Enflasyon ve maliyet yapısındaki ayrışmanın rakip ülkeler karşısında Türk ihracatçısını rekabetçilik yarışında geride bıraktığına dikkat çeken Gültepe, "Pazar kaybeden firma, dönüşüme kaynak ayıramaz" uyarısında bulundu.
İmalat sanayindeki dokuz stratejik sektörü kapsayan çalışmada, maliyet artışları ile kur artışı arasındaki makasın açıldığına vurgu yapıldı.
Dokuz Sektör Mercek Altında: "Maliyetler Hızla Yükseldi"
Kapsamlı Saha Çalışması: Otomotiv, kimya, makine, elektrik-elektronik, tekstil, hazır giyim, çelik, demir dışı metaller ve mobilya olmak üzere 2025'te toplam ihracatın yaklaşık yüzde 70’ini (166 milyar dolar) gerçekleştiren dokuz sektör analiz edildi.
Maliyet Artışı ve Kur Makası: Türkiye’de 2019-2025 döneminde ortalama enflasyon yüzde 38 civarındayken, rakip ülkelerde bu oran yüzde 8’i aşmadı. Aynı dönemde asgari ücret %1290, hammadde %1250 ve enerji fiyatları %1490 artarken, dolar kurundaki artış %860'ta kaldı.
Dolar Bazında Maliyet Şoku: Kur aynı oranda yükselmediği için dolar bazında enerji maliyetleri %74, asgari ücret %51 ve genel maliyetler %55 oranında arttı. Örneğin makine üretim maliyeti dolar bazında %60 yükseldi.
Pazar Kayıpları ve İstihdam Üzerindeki Baskı
Küresel Payda Düşüş: Fiyatlama kabiliyetinin zayıflamasıyla birlikte Türkiye'nin küresel ihracattan aldığı pay iki yılda yüzde 1,08’den yüzde 0,98’e geriledi.
Sigortalı Çalışan Sayısı Azaldı: Pazar kaybı kapasite ve istihdama da yansırken, imalat sanayinde sigortalı çalışan sayısı son dört yılda 480 bin azaldı.
Yoğun Rekabet: Asya'nın düşük maliyetli üreticileri fiyatla baskı kurarken, Avrupa'da örneğin Polonya gibi ülkeler dokuz sektörün yedisinde doğrudan rakip olarak öne çıkıyor.
"Bugün Rekabet Edemezsek Yarına Yatırım Yapamayız"
Mustafa Gültepe, ihracatın geleceği için fiyat rekabetçiliğinin ön koşul olduğunun altını çizerek şunları söyledi:
Dönüşüm İçin Güçlü Pazar Şart: İhracatçının teknoloji, Ar-Ge, inovasyon, ikiz dönüşüm, tasarım ve markalaşmaya kaynak ayırabilmesi için öncelikle pazarlarda güçlü olması gerekiyor.
189 Politika Adımı Önerisi: Raporda rekabetçiliği yeniden güçlendirmek amacıyla dokuz sektör için özel spesifik öneriler içeren 189 politika adımı sunuldu.
