Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, Bloomberg HT'de katıldığı canlı yayında küresel enerji piyasalarındaki son durumu değerlendirdi. Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaların tarihin en büyük enerji krizini tetiklediğini belirten Birol, dizel ve jet yakıtı tedarikine yönelik acil uyarılarda bulundu.
"Dünyanın Karşılaştığı En Büyük Enerji Krizi"
Fatih Birol, Şubat sonundaki savaşın ardından Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kesintilerin; 1973 ve 1979 petrol krizleri ile 2022'deki Rusya-Ukrayna gaz krizinin toplamından daha büyük bir kayba yol açtığını açıkladı. Hürmüz Boğazı için "vazo kırıldı" benzetmesini yapan Birol, bölgeye olan güvenin tamamen bittiğini ve günlük geçiş hacminin 25 milyon varilden 15 milyon varil seviyelerine gerilediğini vurguladı.
Dizel ve Jet Yakıtında Tedarik Tehlikesi
Petrol fiyatlarının henüz 100 doları aşmamasının sebebini savaş öncesi arz fazlasına ve UEA'nın piyasaya sürdüğü 400 milyon varillik stratejik stoklara bağlayan Birol, bu tamponun sonuna gelindiğini ifade etti. Asıl tehlikenin ham petrolde değil, rafine ürünlerde olduğunu belirten Birol şu uyarılarda bulundu:
Rus rafinerilerinin savaşta zarar görmesi ve büyük ihracatçıların iç piyasaya odaklanması dizel ile jet yakıtı arzını kritik seviyeye düşürdü.
Nijerya'daki Dangote rafinerisinden Avrupa'ya gelen desteğin sona erdiği bildirildi.
Sorunun çözülememesi durumunda uçuş iptalleri, motorin sıkıntıları ve tarımda gübre krizlerinin yaşanabileceği belirtildi.
Yeni Dönem: "Ucuz Ürün" Yerine "Güvenli Ortak"
Küreselleşme dönemindeki "en ucuz malı bulma" anlayışının bittiğini söyleyen Birol, yeni dönemin kuralının güven olduğunun altını çizdi. Ülkelerin enerji arz güvenliği için daha yüksek maliyetleri göze aldığını belirtti.
Birol, önümüzdeki döneme damga vuracak üç jeopolitik sinir merkezini şu şekilde sıraladı:
Rusya-Ukrayna savaşı
Ortadoğu ve İran gerilimi
ABD ile Çin arasındaki yapay zeka ve teknoloji rekabeti
