BYD, Manisa'daki 1 milyar dolarlık fabrika yatırımını takvim vermeden durdurdu. Aynı gün Toyota, Türkiye'nin AB kurallarında kritik ortak sayılmasını istedi.
Özetle:
- BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, Reuters'a Manisa fabrikasının kurulum sürecinin durdurulduğunu ve üretim için bir takvim bulunmadığını söyledi
- Şirketin önceliği Macaristan'daki Szeged tesisine kaydı; Manisa'da bugüne kadar inşaat faaliyeti başlamamıştı
- Toyota Avrupa CEO'su Nakata ise Türkiye'nin AB otomotiv kurallarında "Made in EU" statüsünde tanınmasını talep etti
Türkiye'nin elektrikli araç üretim üssü olma hedefi açısından kritik bir günde iki zıt sinyal geldi. Çinli üretici BYD, Manisa'da kurulması planlanan dev fabrika yatırımını resmen beklemeye alırken, Toyota Brüksel'e Türkiye'nin Avrupa'nın sanayi çerçevesinin dışında bırakılmaması çağrısı yaptı. İki gelişme, Türkiye'deki otomotiv yatırım ortamının geleceği ve BIST'te işlem gören otomotiv hisseleri açısından yakından izlenmesi gereken bir tablo çiziyor.
BYD neden durdu?
BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, Londra'da Reuters'a yaptığı açıklamada Türkiye'deki fabrikanın kurulum sürecinin durdurulduğunu, üretime geçiş için belirlenmiş somut bir takvim olmadığını ve şirket içi önceliklerin tamamen değiştiğini söyledi. Li, şirketin bir numaralı önceliğinin Macaristan olduğunu belirtti ve Avrupa'da ikinci bir üretim tesisi arayışını doğruladı.
Temmuz 2024'te üst düzey bir törenle duyurulan anlaşma kapsamında Manisa'da yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım taahhüt edilmişti; ancak geçen sürede fabrika sahasında herhangi bir inşaat faaliyetine başlanmadı. Proje, yıllık 150 bin araç kapasiteli üretim tesisi ve Ar-Ge merkezi içeriyor, yaklaşık 5 bin kişiye istihdam sağlaması bekleniyordu.
Macaristan tercihi ne anlatıyor?
BYD'nin stratejisi, Szeged'deki fabrikayı devreye almak ve AB içinde ikinci bir üretim üssü bulmak üzerine kurulu. Bu yaklaşım hem AB'nin Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı ek vergileri aşmayı hem de gelecekte beklenen "Avrupa'da üretim" şartlarına uyum sağlamayı hedefliyor. Şirketin ayrıca Stellantis ve Volkswagen gibi üreticilerin Avrupa'daki atıl tesislerini devralma seçeneğini değerlendirdiği, İtalya ve Fransa'daki bazı fabrikalarla temaslarını artırdığı belirtiliyor.
Bu tablo Türkiye açısından kritik bir soruyu gündeme getiriyor: Gümrük Birliği avantajına rağmen Türkiye, AB'nin yeni sanayi kuralları netleşene kadar "güvenli üretim adresi" olarak görülmüyor olabilir mi?
Toyota'dan ters yönde mesaj
BYD geri çekilirken Toyota cephesinden Türkiye lehine güçlü bir açıklama geldi. Toyota Motor Europe CEO'su Yoshihiro Nakata, Automotive News Europe Kongresi'nde Türkiye, İngiltere ve Japonya gibi kritik ortakların AB'nin Sanayi Hızlandırıcı Yasası (Industrial Accelerator Act) kapsamında "Made in EU" ile aynı şekilde tanınması gerektiğini söyledi.
Toyota'nın Sakarya fabrikası Corolla ve C-HR üretiyor, 5.000'den fazla çalışanı ve 2,5 milyar euroluk toplam yatırımıyla grubun Avrupa'daki ilk plug-in hibrit ve batarya üretim tesisi olmaya hazırlanıyor. Nakata'nın çağrısı, AB kuralları dar tanımlanırsa bu tür mevcut üretim ağlarının zarar göreceği uyarısını taşıyor.
Türkiye için ne anlama geliyor?
İki gelişme aynı denkleme işaret ediyor: AB'nin yeni otomotiv kuralları, yatırımın Türkiye'ye mi yoksa AB içine mi gideceğini belirleyecek ana değişken haline geldi. BYD, AB sınırları içinde üretimi tercih ederek bu belirsizliğe karşı pozisyon alırken, Toyota Türkiye'nin kural setinin içine dahil edilmesi için lobi yapıyor. Manisa'da daha önce Volkswagen yatırım planının da hayata geçmediği hatırlandığında, askıya alınan projenin yeniden canlanması Brüksel'deki düzenleme sürecine ve Ankara'nın vereceği teşviklere bağlı görünüyor. BYD'nin Türkiye satışlarının 2024'te yaklaşık 8 binden 45 binin üzerine çıktığı dikkate alındığında, şirketin pazar ilgisinin sürdüğü ancak üretim kararının ayrı bir hesaba tabi olduğu anlaşılıyor.
Takip edilecek veriler
BYD'nin Manisa projesine ilişkin yeni resmi açıklamaları, AB Sanayi Hızlandırıcı Yasası'nın nihai metni ve "kritik ortak" tanımı, Toyota Sakarya'daki plug-in hibrit ve batarya üretiminin devreye alınma takvimi ile OSD'nin aylık üretim ve ihracat verileri izlenecek.
Kaynaklar: Reuters, Toyota Europe, Avrupa Komisyonu, ACEA
Yasal uyarı: Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir. Burada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Yatırım kararlarınızı vermeden önce lisanslı bir yatırım danışmanına başvurmanız önerilir.
