Küresel piyasalarda petrol ve doğal gaz fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, 2022 yılındaki enerji krizini akıllara getirdi. Ancak ING Global tarafından yayınlanan son raporda, mevcut durumun dört yıl öncesinden temel yapısal farklılıklar içerdiği vurgulandı. İran kaynaklı jeopolitik gerilimler ve Hürmüz Boğazı'na dair endişeler piyasaları tetiklese de, uzmanlar ekonomik tablonun değiştiğine dikkat çekiyor.
İş Gücü Piyasasında Soğuma Etkisi
Rapora göre, 2022'deki kriz döneminde pandemi sonrası talep artışına yetişemeyen ve daralan bir iş gücü piyasası mevcuttu. Günümüzde ise tablo oldukça farklı. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde 2025 yılı başından itibaren sağlık ve eğlence sektörleri hariç tutulduğunda, istihdamda 700 bin kişilik bir düşüş yaşandığı kaydediliyor. Ücret artışlarının %6 seviyelerinden %4'ün altına gerilemesi, enerji fiyat artışlarının hizmet enflasyonuna olan ikincil etkilerini frenleyici bir unsur olarak öne çıkıyor.
Maliye Politikaları ve Tedarik Zinciri Dinamikleri
2022 yılında hükümetler tarafından sağlanan nakit destekleri ve geniş çaplı enerji yardımları bugün yerini daha temkinli bir yaklaşıma bırakmış durumda. Mevcut yüksek tahvil faizleri, özellikle Avrupa genelinde 2022 ölçeğinde destek paketlerinin hayata geçirilmesini zorlaştırıyor.
Öte yandan, tedarik zincirlerindeki normalleşme sürecinin devam etmesi piyasa için olumlu bir beklenti oluşturuyor. Çin'den Avrupa'ya konteyner sevkiyat maliyetleri, Ukrayna krizi dönemindeki seviyelerin beşte birine gerilemiş durumda. Ancak gümrük vergilerine ilişkin küresel belirsizlikler, ticaret politikaları üzerindeki risk primini canlı tutuyor.
Merkez Bankalarının Faiz Stratejisi
2022 yılındaki krizin aksine, bugün merkez bankaları farklı bir konjonktürde hareket ediyor. O dönemde enflasyonu besleyen tüm makroekonomik koşulların bir arada bulunduğunu belirten analistler, bugün ise kopuk tedarik zincirleri ve aşırı ısınan iş gücü piyasası gibi faktörlerin etkisini yitirdiğini ifade ediyor. ING uzmanlarına göre, mevcut enerji şoku "deja vu" yaşatsa da, küresel ekonominin direnç mekanizmaları dört yıl öncesine göre belirgin bir şekilde farklılık gösteriyor.
