Amerika Birleşik Devletleri’nde Merkez Bankası (Fed); yüksek enflasyonla mücadele, Şubat ayından bu yana devam eden İran savaşının enerji fiyatları üzerindeki tetikleyici etkisi ve yapay zekâ altyapı yatırımlarındaki devasa harcamalar nedeniyle son yılların en karmaşık ekonomik süreçlerinden biriyle karşı karşıya bulunuyor.
Ekonomide tüketim güçlü kalmasına karşın tüketici güveninin zayıf seyretmesi, konut fiyatları ve borçlanma maliyetleri karar alıcıların işini zorlaştırıyor.
Enflasyon Baskısı ve Fed'in Faiz Adımları
Eylül Ayında Faiz Artışı: Fed, eylül ayında üç yıl aradan sonra ilk kez faiz artırarak politika faizini yüzde 3,75 - 4 aralığına çekti. Enflasyonun yüzde 2’lik hedefin üzerinde kalmaya devam etmesi, yeni faiz artırımı tartışmalarını canlı tutuyor.
Maliyet Artışları: 2019 sonundan bu yana gıda fiyatları yaklaşık yüzde 30, elektrik yüzde 43 ve otomobil sigortası maliyetleri yüzde 50 oranında artış gösterdi. Eylül ayında oyuncak fiyatları ise 1988’den bu yana en güçlü yıllık artışını kaydetti.
Piyasa Beklentileri: Başkan Donald Trump düşük faiz çağrılarını sürdürürken, piyasalar bir sonraki faiz artırımının aralık ayında yapılabileceğini fiyatlıyor.
İran Savaşı Enerji Maliyetlerini Uçurdu ve Yapay Zekâ Yatırımları
Enerji Şoku: Şubat ayında başlayan İran savaşının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık sorunları ve gümrük tarifeleri maliyetleri artırırken; ABD’de motorin fiyatları yaklaşık yüzde 70, benzin fiyatları ise yüzde 50 yükseldi.
Yapay Zekâ ve Donanım Maliyetleri: Teknoloji devlerinin veri merkezlerine yaptığı dev yatırımlar büyümeyi desteklese de donanım maliyetlerini artırıyor. Barclays analizine göre büyük teknoloji şirketleri nakit akışlarının yüzde 90’ından fazlasını yapay zekâ altyapısına harcıyor. Apple, bellek çipi maliyetleri nedeniyle haziranda bazı ürün fiyatlarını artırmıştı.
Uzman Görüşü: Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü Uzmanı Maurice Obstfeld, fiyat baskıları kalıcı biçimde kontrol altına alınana kadar sıkı para politikasının sürmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
