Altın kotasında bilanço ağırlaşıyor: Türkiye pay kaybetti

Altın ithalatı kotasıyla Türkiye’nin küresel ihracattaki payı %2,44’ten %0,67’ye geriledi; dünya pazarı iki katından fazla büyüdü.

Altın kotasında bilanço ağırlaşıyor: Türkiye pay kaybetti

Cari açığı sınırlamak amacıyla Ağustos 2023’te hayata geçirilen işlenmemiş altın ithalatı kotası, aradan geçen süreçte Türkiye’nin dış ticaret performansında derin izler bıraktı. Sektör temsilcilerinin üretim maliyetleri ve sipariş kayıpları yönündeki uyarıları resmi verilere de yansırken, Türkiye’nin küresel altın ihracatındaki payı tarihin en düşük seviyelerine geriledi.

Çeyreklik verilere göre, 2023’ün son çeyreğinde dünya altın ihracatından %2,44 pay alan Türkiye’nin payı, 2026’nın ilk çeyreğinde %0,67’ye kadar geriledi. Bu tablo, iki dönem arasında %72,4’lük dev bir pay kaybına (yaklaşık dörtte üçlük erimeye) işaret ediyor.

Küresel Ticaret Büyürken Türkiye Ters Yönde Hareket Etti

Rakamlardaki ayrışmanın boyutu, küresel pazarın genişleme hızı ile Türkiye’nin daralma trendi arasındaki tezatla netleşiyor:

  • Hacim Karşılaştırması: 2023’ün son çeyreğinde dünya altın ihracatı 192 milyar 649 milyon dolar, Türkiye’nin ihracatı ise 4 milyar 700 milyon dolar seviyesindeydi.
  • 2026 Tablosu: 2026’nın ilk çeyreğinde dünya ihracatı %103,6 artışla 392 milyar 229 milyon dolara çıkarken, Türkiye’nin ihracatı %43,9 düşüşle 2 milyar 637 milyon dolara indi.
  • Yıllık Çeyrek Kıyaslaması: 2026’nın ilk çeyreğinde dünya altın ihracatı bir önceki yılın aynı dönemine göre %34,6 artış kaydederken, Türkiye’nin ihracatı %34,3 oranında geriledi.
  • Altın kotası takı pazarını kuruttu

Dalgalı Seyir ve Tarihsel Pay Kaybı

Çeyrekler itibarıyla hareket dalgalı bir grafik izlese de, dönemsel kazanımlar korunamadı. 2024’ün ilk çeyreğinde %1,2 olan pay, üçüncü çeyrekte %2,1’e kadar toparlanmış ancak bu ivme sürdürülemiyor.

  • 2025 Seyri: İlk çeyrekte %1,4, ikinci çeyrekte %1,1, üçüncü çeyrekte %1,2 ve son çeyrekte %0,9 olarak gerçekleşen oran, 2026’nın ilk çeyreğinde %0,7 ile dip seviyeyi gördü.

 Kota Uygulaması ve Fiyat Makası Tartışmaları

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 7 Ağustos 2023’te başlatılan kota uygulamasıyla aylık sınır 12 ton (uzun dönem aylık ortalama olan 8 tonun 1,5 katı) olarak belirlenmişti. Ancak üretici ve ihracatçılar, uluslararası fiyatlardan hammaddeye erişilememesinin yarattığı maliyet baskısına dikkat çekiyor:

  • Kilogram Başına Fark: Türkiye’de altın fiyatlarının uluslararası piyasalara kıyasla kilogram başına 12 bin dolar daha pahalı hale geldiği dönemler yaşandı. Bu durum sipariş kayıplarına ve üretimin yurtdışına kaymasına yol açtı.
  • Son Dönem Dengesi: İç talepteki yavaşlama ile birlikte fiyat makası kapandı, hatta bazı dönemlerde iç piyasa fiyatları dünya fiyatlarının altına indi. Ancak son günlerde fon paralarının sisteme girerek altına yönelmesi ve dolar kuruna ilişkin beklentiler, fiyat farkının yeniden Türkiye aleyhine açılacağına yönelik endişeleri artırıyor.

Son Veriler: İthalatta Keskin Düşüş, Mücevherde Artış

Fiyat dengelerindeki geçici rahatlama ithalatı keskin biçimde aşağı çekerken, ihracat kanadında kısmi hareketlilik sağladı:

  • İthalat: Ekim ayında Türkiye’nin altın ithalatı %78,6 düşüşle 2,87 tona geriledi.
  • Mücevher İhracatı: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, mücevher sektörünün ihracatı ekim ayında geçen yılın aynı ayına kıyasla %33,8 artarak 568,4 milyon dolardan 760,8 milyon dolara yükseldi.
Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız